Chương 1. Hello World! Tôi đang học cách cảm nhận lại thế giới
Tôi đã mất cả tỷ lần trì hoãn chỉ để đắn đo về việc xây dựng một khoảng lặng cho riêng mình. Thì bây giờ đây, chính là nó, JusteeSpace - một không gian, nơi tôi thoải mái ghi lại những câu chuyện, những trải nghiệm sống, là nơi lưu trữ, vừa mang tính cá nhân, vừa mang tính hệ thống. Một quyển nhật ký dành cho tôi ở phiên bản tương lai có thể xem lại những suy nghĩ, bài học mà tôi học được ở hiện tại.
Điều gì đã thôi thúc tôi bắt đầu viết blog này?
Tôi vốn là một người không giỏi trong việc thể hiện cảm xúc, không giỏi trong việc diễn đạt và trình bày ý tưởng. Và nhìn lại quá khứ, điều đó đã cản trở tôi có thể dấn thân vào làm một việc gì đó hết mình. Những ngày tháng ngồi ở giảng đường Đại học, nếu như Giảng viên không trực tiếp gọi tôi thì có lẽ tôi cũng chả bao giờ phát biểu ý kiến, có lẽ là do sợ sai hay bị chê cười… haha… đúng là đần, mình là người trả tiền sử dụng dịch vụ mà, sợ cái đ’ gì chứ.
Cuộc sống của tôi cứ trôi qua êm đềm như vậy. Đến ngày tốt nghiệp, rồi cũng đi thực tập và may mắn có được công việc mà ở đó đã xây dựng lên nền tảng khá vững cho tôi. Bạn đã nghĩ cuộc sống của tôi như vậy là ổn, không có gì để chê đúng không, tốt nghiệp trường top (Bách Khoa), lại công việc ổn định. Cứ thế mà an nhàn đi, suy nghĩ làm gì.
Sản phẩm ở công ty đầu tiên mà tôi làm việc, cuối cùng cũng đến được giai đoạn production, tôi hào hứng ở lại công ty ngồi countdown, ăn mừng vì app đã lên được App store. Nhưng những ngày sau đó lại là chuỗi ngày tát thẳng vào sự vui mừng ban đầu. Khi mà số lượng users sử dụng app tăng lên quá chậm, phần lớn còn vào vì chiến dịch give away… Chuỗi ngày fix bug gấp gáp trên production, hay gắn nhanh thêm nhiều tính năng vào để team sale có cái mà đi chào hàng, cố chạy đua mà không rõ đích đến. Mặc dù rất buồn nhưng tôi quyết định phải đi tìm bến đỗ mới để kết thúc chuỗi ngày vô nghĩa này, và khi ngồi xuống để viết lại CV, tôi rất khó để có thể viết portfolio mà không mở lại code để xem. Đấy là lúc tôi nhận ra kỹ năng viết không hề dễ, nếu không được rèn luyện, bạn sẽ rất khó để trình bày lại ý tưởng một cách súc tích mà vẫn thể hiện đầy đủ thông tin.
Tính cách của developer thì phần lớn là hướng nội, chúng ta cứ âm thầm làm, nói thứ ngôn ngữ chỉ người trong ngành hiểu, và đôi khi bạn chỉ nói chuyện với những người ở trong circle của bạn. Sẽ có lúc bạn nhìn thấy những người có kỹ năng kém hơn bạn, nhưng họ lại có nhiều job hơn, lương cao hơn. Không nói ra nhưng trong lòng bạn vẫn thấy có điều gì đó sai trái, không công bằng. Không phải là do thế giới bất công đâu (à, có một chút). Tuy nhiên có một cái mà bạn không nhìn ra đó là họ giỏi hơn bạn về kỹ năng bán hàng, về kỹ năng trình bày vấn đề, họ giúp khách hàng hiểu giá trị công việc họ mang lại, hiểu rõ hơn về những gì họ đang làm. Và dĩ nhiên cơ hội tìm đến họ sẽ là cao hơn bạn. Khi bạn không biết giải thích, trình bày portfolio một cách rõ ràng, chả ai hiểu bạn đang làm gì cả.
Cảm xúc và câu chuyện: Thứ AI không thể viết thay tôi
Tốc độ phát triển AI 1-2 năm trở lại đây thật kinh khủng. việc nó gợi ý code để tôi ấn "Tab... Tab" hoàn thành một function đã thấy viễn tưởng lắm rồi. Vậy mà bây giờ, chỉ cần gõ một câu prompt ngắn, AI có thể hoàn thành cả một chương trình đơn giản, hay viết đầy đủ function, testcase trong module. Tôi không muốn bản thân mình phụ thuộc AI, nhưng số lượng task thì tăng dần và deadline ngày càng gần, khiến việc nếu không dùng AI nhiều thì không thể hoàn thành được. Một nghịch lý khi sử dụng AI là, tôi có thể làm được rất nhiều việc trong thời gian ngắn, tuy nhiên cảm giác tự tin của tôi thì giảm dần khi phản xạ đầu tiên của tôi khi nhận được task bây giờ là... gõ prompt.
Đối với trải nghiệm cá nhân tôi, thì AI chỉ đang phóng đại khả năng hiện tại của bạn, chứ không thay bạn làm gì cả. Bằng chứng là đối với các task tôi đã nắm được cách làm, chỉ cần gõ vài prompt, lên plan thì AI làm xong rất nhanh, còn những task mà tôi không nắm rõ cách làm, tôi còn chả chắc chắn giải pháp mà AI đưa ra có thật sự là tốt không, mà cứ đọc xuôi tai là accept hết, tất nhiên đối với những task này thì thời gian hoàn thành lâu hơn hẳn những task trước.
Nhưng có một điều không thể chối cãi là AI đã xoá bỏ kha khá những rào cản về mặt tiếp cận công nghệ. Trong thời đại AI, người thắng không phải là người chỉ có kỹ năng, người thắng sẽ là người biết cách học nhanh, nghĩ rõ và trình bày giá trị của bản thân ra ngoài. Và viết là kỹ năng giúp chúng ta thực hiện được cả 3 điều đấy.
AI có thể tạo thông tin, nhưng không thể có trải nghiệm hay cảm xúc thực tế. Viết là cách duy nhất để gửi gắm cá tính, tư duy và trải nghiệm cá nhân. Kỹ thuật tốt giúp tạo ra sản phẩm, nhưng khả năng nói chuyện (storytelling) và truyền tải giá trị qua ngôn từ mới là thứ giúp khách hàng thực sự thấu hiểu, trân trọng và nhìn thấy giá trị của sản phẩm/dịch vụ đó. Viết chính là quá trình sắp xếp lại suy nghĩ, giúp tư duy mạch lạc và sắc bén hơn.
Cấu trúc không gian - cách tôi phân bổ nội dung blog bằng 2 ngôn ngữ.
Tôi sẽ cố gắng để các bài viết có đầy đủ cả hai ngôn ngữ: Tiếng Việt và Tiếng Anh. Cách viết là tôi sẽ viết một bài trên một ngôn ngữ gốc, sau đó dịch sang ngôn ngữ còn lại. Việc này giúp tôi review lại bài viết thêm một lần và chỉnh sửa lại những lỗ hỏng.
Đối với các bài viết về Nhật ký, tôi sẽ viết bằng Tiếng Việt vì ngôn ngữ mẹ đẻ sẽ giúp tôi diễn đạt trọn vẹn sự tự nhiên, sâu sắc và cứ để cảm xúc dẫn mình đi mà không bị giới hạn bởi từ vựng.
Vậy tại sao lại có chuyện viết bằng Tiếng Anh rồi dịch lại tiếng Việt ? Không phải vì tôi sính ngoại đâu. Do phần lớn các kiến thức tôi đều đọc bản gốc bằng Tiếng Anh, việc diễn giải thẳng bằng thuật ngữ kỹ thuật quốc tế sẽ chuẩn xác, dễ tra cứu và dễ trình bày suy nghĩ kỹ thuật một cách ngắn gọn. Với lại tôi có khả năng viết Tiếng Anh mà, tại sao không chứ…hehe.
Các bài viết cũng sẽ không đứng đơn lẻ một mình, những thuật ngữ hay những bài viết liên quan sẽ tạo nên một liên kết cực kỳ bền vững, bạn có thể xem ở tab “Graph View”
Những dòng chữ đầu tiên cho một chặng đường dài
Hoàn thành luôn tốt hơn hoàn hảo. Việc nhấn nút Publish cho bài viết này là bước đi đầu tiên giúp tôi bước ra khỏi sự trì hoãn của chính mình. Cảm ơn bạn đã đọc đến những dòng cuối cùng này. Hành trình viết và lưu trữ chính thức bắt đầu từ hôm nay. Chặng đường phía trước vẫn còn rất nhiều kiến trúc cần dựng và nhiều câu chuyện cần kể.